بازار بیوتکنولوژی جهانی 2025 | تحلیل رشد، روندها و پیش‌بینی تا 2034

بازار جهانی بیوتکنولوژی در سال 2025 وارد مرحله‌ای تحول‌آفرین شده است؛ مرحله‌ای که بسیاری از فرضیات سنتی درباره سرعت نوآوری، هزینه توسعه دارو و ساختار سرمایه‌گذاری را به چالش می‌کشد. ارزش این بازار از 1.55 تریلیون دلار در سال 2024 به 1.77 تریلیون دلار در سال 2025 رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2034 به 5.71 تریلیون دلار افزایش یابد. این ارقام نشان‌دهنده نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) حدود 13.9٪ هستند.

محرک‌های اصلی این رشد شامل هوش مصنوعی در کشف دارو، ویرایش ژنی CRISPR، پزشکی دقیق (Precision Medicine) و گسترش درمان‌های سلولی و ژنی است؛ فناوری‌هایی که نه‌تنها زمان توسعه محصولات را کاهش داده‌اند، بلکه مدل‌های اقتصادی صنعت را نیز بازتعریف کرده‌اند.

وضعیت بازار و اندازه بازار بیوتکنولوژی جهانی

اندازه بازار و پیش‌بینی رشد

بیوتکنولوژی یکی از سریع‌ترین صنایع در حال رشد جهان است. بر اساس تحلیل‌های معتبر، اندازه بازار جهانی:

• ۲۰۲۴: 1.55 تریلیون دلار

• ۲۰۲۵: 1.77 تریلیون دلار

• ۲۰۳۴ (پیش‌بینی): بین 5.71 تا 9.06 تریلیون دلار

دامنه اختلاف پیش‌بینی‌ها به تفاوت روش‌های ارزیابی بازمی‌گردد، اما در تمامی سناریوها، رشد سالانه‌ای بین 13.6٪ تا 15.98٪ برای این صنعت متصور است.

توزیع جغرافیایی بازار بیوتکنولوژی

آمریکای شمالی؛ رهبر فعلی بازار

آمریکای شمالی در سال 2024 با سهم 37 تا 40 درصدی، بزرگ‌ترین بازار بیوتکنولوژی جهان بود. این برتری نتیجه ترکیبی از عوامل زیر است:

• زیرساخت پیشرفته تحقیق و توسعه

• نفوذ گسترده ژنومیکس و پزشکی دقیق

• تمرکز بالای شرکت‌های بزرگ بیوتکنولوژی و داروسازی

آسیا–اقیانوسیه؛ موتور رشد آینده

در مقابل، منطقه آسیا–اقیانوسیه سریع‌ترین رشد را تجربه می‌کند و CAGR آن برای سال‌های پیشِ‌رو حدود 14.8٪ برآورد می‌شود. سرمایه‌گذاری دولتی، افزایش هزینه‌های سلامت و ظهور اکوسیستم استارتاپی پویا، نقش کلیدی در این رشد دارند.

چین؛ بازیگری که معادلات را تغییر می‌دهد

چین یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های رشد شتابان است. ارزش بازار بیوتکنولوژی این کشور از 128.7 میلیارد دلار در 2024 به 482.9 میلیارد دلار تا 2032 خواهد رسید (CAGR ≈ 18.2٪).
پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد درآمد داروهای منشأگرفته از چین می‌تواند تا 2030 به 34 میلیارد دلار و تا 2040 به 220 میلیارد دلار برسد؛ نشانه‌ای از جابه‌جایی مرکز ثقل نوآوری جهانی.

بخش‌های کاربردی بازار بیوتکنولوژی

بیوفارما؛ ستون فقرات بازار

بخش بیوفارماسیوتیکال با سهم 42٪ و درآمد 652.56 میلیارد دلار در سال 2024، بزرگ‌ترین بخش بازار است. افزایش شیوع سرطان، بیماری‌های خودایمنی و اختلالات مزمن، مهم‌ترین محرک‌های این بخش محسوب می‌شوند.

سایر بخش‌ها عبارت‌اند از:

• بیوتکنولوژی صنعتی: 24.3٪

• بیوتکنولوژی کشاورزی: 20.9٪

• خدمات بیوتکنولوژی: 6.9٪

• بیوانفورماتیکس: 6٪

فناوری‌های کلیدی و روندهای نوظهور

1. هوش مصنوعی در کشف دارو

هوش مصنوعی به یکی از بزرگ‌ترین نیروهای تحول در توسعه دارو تبدیل شده است. پیش‌بینی می‌شود بازار AI در داروسازی تا 2034 به 16.5 میلیارد دلار برسد. این فناوری می‌تواند:

• زمان کشف دارو را از 5 سال به 12–18 ماه کاهش دهد

• هزینه‌ها را تا 40٪ کم کند

2. ویرایش ژنی و CRISPR

بازار جهانی ویرایش ژنی تا 2033 به 36.9 میلیارد دلار خواهد رسید. تصویب نخستین درمان CRISPR (Casgevy) توسط FDA نقطه عطفی تاریخی بود و مسیر تجاری‌سازی این فناوری را هموار کرد.

3. پزشکی بازساختی و درمان‌های سلولی

این حوزه با CAGR حدود 19.2٪ یکی از سریع‌ترین نرخ‌های رشد را دارد. درمان‌های سلولی بیش از نیمی از بازار پزشکی بازساختی را به خود اختصاص داده‌اند.

4. بیوانفورماتیکس و داده‌محوری

بازار بیوانفورماتیکس از 16.66 میلیارد دلار (2024) به 52.01 میلیارد دلار (2034) خواهد رسید. تحلیل داده‌های ژنومی بدون این ابزارها عملاً ممکن نیست.

5. بیولوژی مصنوعی

بیولوژی مصنوعی سریع‌ترین رشد را با CAGR ≈ 20.6٪ تجربه می‌کند و نقش مهمی در تولید پایدار، مواد زیستی و داروهای نوین دارد.

سرمایه‌گذاری و چشم‌انداز مالی بیوتکنولوژی

در نیمه نخست 2025، سرمایه‌گذاری خصوصی بیش از 20٪ کاهش یافت، اما هم‌زمان صندوق‌های تخصصی بزرگ شکل گرفتند. سرمایه‌گذاران اکنون بر معاملات کمتر اما بزرگ‌تر و پروژه‌های فراتر از فاز 2 تمرکز دارند.

صندوق‌های شاخص 2025

• Frazier Healthcare: 1.3 میلیارد دلار

• OrbiMed: 1.86 میلیارد دلار

• Sofinnova Biovelocita II: 165 میلیون یورو

رشد تمویل غیرسهامی (Royalty & Debt Financing) نیز یکی از روندهای مهم سال 2025 است.

محیط تنظیم‌گری و چالش‌ها

تفاوت رویکرد میان FDA و EMA یکی از چالش‌های اصلی شرکت‌هاست. تنها حدود 20٪ از داده‌های بالینی مورد پذیرش هر دو نهاد است که منجر به افزایش هزینه و زمان توسعه می‌شود.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

بازار بیوتکنولوژی در جهان در آستانه یک دهه تعیین‌کننده قرار دارد. رشد سریع، پیشرفت‌های فناورانه و تغییرات جمعیتی، آینده این صنعت را شکل می‌دهند. اگرچه آمریکای شمالی همچنان پیشتاز است، اما آسیا و به‌ویژه چین نقش پررنگ‌تری در رقابت جهانی ایفا خواهند کرد.

تمرکز بر هوش مصنوعی، ویرایش ژنی، انکولوژی، بیماری‌های نادر و پزشکی دقیق برای سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران، کلید بهره‌برداری از این موج تحول خواهد بود.